Zasada powszechności przedmiotowej VAT

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, w myśl art. 5 ust. 1 u.p.t.u., podlegają:
odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju,
eksport towarów, import towarów na terytorium kraju,
wewnątrzwspółnotowa dostawa towarów oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów
za wynagrodzeniem na terytorium kraju
.

Podstawowymi czynnościami opodatkowanymi są dostawa towarów i świadczenie usług.

Z kolei eksport, import, wewnątrzwspółnotowa dostawa i wewnątrzwspółnotowe nabycie
to czynności opodatkowane z zakresu obrotu towarowego z zagranicą,
które obejmują czynność dostawy (nabycia) towarów
i towarzyszące jej przemieszczenie towarów między państwami.

W niektórych przypadkach transgraniczne przemieszczenie niepoprzedzone dostawą towarów
również stanowi czynność opodatkowaną.

Dostawa towarów to pojęcie zaczerpnięte z prawa Unii Europejskiej.
Oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel (art. 7, ust. 1 u.p.t.u.).

W tym miejscu należy poczynić dwa zastrzeżenia.

Mianowicie pojęcia dostawy w rozumieniu przepisów ustawy
nie należy utożsamiać z umową dostawy w rozumieniu przepisów prawa cywilnego
(art. 605-612 Kodeksu cywilnego).
Jest to odrębna kategoria nawiązująca do przepisów dyrektyw unijnych.

Po drugie, przez dostawę towarów
rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami
jak właściciel, a nie jako właściciel.
Tym samym dostawy w rozumieniu prawa podatkowego
nie można utożsamiać z koniecznością przeniesienia prawa własności.

Wystarczające, jest przeniesienie własności, w sensie ekonomicznym,
czyli przeniesienie na inny podmiot faktycznej kontroli nad towarem
i możliwości dysponowania tym towarem podobnie jak właściciel.

Dostawa towarów na gruncie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
została wręcz oderwana od prawa cywilnego,
przede wszystkim po to,
by uniezależnić opodatkowanie tym zharmonizowanym na poziomie Unii Europejskiej podatkiem
od niejednokrotnie różniących się regulacji prawa cywilnego
obowiązujących w poszczególnych państwach członkowskich.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.t.u. w pojęciu dostawy towarów mieści się również:

  • przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej
    lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu
    lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie
  • wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu
    lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony
    lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności,
    jeżeli umowa przewiduje,
    że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową
    lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione
  • wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a kornisantem,
    jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej

  • wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu,
    jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta
  • ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego,
    ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu
    oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego
    na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,
    a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej
    odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu
    oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni
    własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego
  • oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste
  • zbycie wyżej wymienionych spółdzielczych praw lokatorskich i własnościowych
    oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu

Towarami są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Za towar uznano zatem nie tylko rzeczy ruchome i nieruchomości
(grunty, nieruchomości budynkowe i lokalowe),
ale również energię (energię elektryczną, energię cieplną, gaz itp.).

Świadczenie usług określone zostało przez ustawodawcę w sposób negatywny.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.tu. jest to każde świadczenie
na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej
lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
niestanowiące dostawy towarów
.

Świadczenie usług jest zatem pojęciem bardzo szerokim.

Taki zakres tego pojęcia
stanowi wyraz zasady powszechności opodatkowania obrotu podatkiem od towarów i usług.

Wszystkie świadczenia, które nie są dostawami towarów,
ustawodawca zalicza bowiem do kategorii usług
.

Dostawa towarów i świadczenie usług są czynnościami wobec siebie komplementarnymi
– świadczenie jest albo dostawą towarów, albo świadczeniem usług
.

W pojęciu świadczenia usług mieści się też:
przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych,
bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,
zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności
lub do tolerowania czynności lub sytuacji,
świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej
lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Istotnym warunkiem dla uznania konkretnej czynności
za podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jest odpłatność
.

Czynność można uznać za dokonaną odpłatnie,
gdy istnieje jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
pozostająca w bezpośrednim związku z tą dostawą lub usługą.

Ponadto między dostawcą towaru lub usługodawcą a nabywcą towaru lub usługobiorcą
musi istnieć stosunek prawny
,
z którego dla jednej strony wynika obowiązek dostawy towaru lub świadczenia usługi,
a dla drugiej – obowiązdk zapłaty wynagrodzenia za dokonanie tych czynności.

Co więcej, wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu
(możliwe do wyrażenia w pieniądzu),
choć nie musi mieć postaci świadczenia pieniężnego
.

Wynagrodzeniem będzie też świadczenie rzeczowe.

Czynności wykonane nieodpłatnie,
co do zasady, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług
.

Jednakże polski ustawodawca, kierując się rozwiązaniami unijnymi,
szczegółowo określił w przepisach przypadki,
kiedy nieodpłatne przekazanie towarów i nieodpłatne świadczenie usług podlega opodatkowaniu
.
Opodatkowaniu, jako dostawa towarów,
podlega nieodpłatne przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa,
jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części,
prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego
z tytułu nabycia, importu lub wytworżenia tych towarów lub ich części składowych

(art. 7 ust. 2 u.p.t.u,).

Obecnie nie ma znaczenia,
czy przekazanie następuje na cele związane, czy niezwiązane z prowadzonym przedsiębiorstwem
(prowadzoną działalnością gospodarczą).
Opodatkowanie wystąpi w obu tych przypadkach.

Nie podlega natomiast opodatkowaniu
przekazanie prezentów o małej wartości oraz próbek,
o ile następuje na cele związane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą
.

Przez prezenty o małej wartości
rozumie się przekazywane przez podatnika jednej osobie
towaru o łącznej wartości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 100 zł,
jeżeli podatnik prowadzi ewidencję pozwalającą na ustalenie tożsamości tych osób.

Jeśli przekazania nie ujęto w ewidencji,
towarami o małej wartości
są towary,
których jednostkowa cena nabycia (bez podatku),
a gdy nie ma ceny nabycia, jednostkowy koszt wytworzenia,
określone w momencie przekazywania towaru, nie przekraczają 10 zł.

Przez próbkę rozumie się identyfikowalny jako próbka egzemplarz towaru lub jego niewielką ilość,
które pozwalają na ocenę cech i właściwości towaru w jego końcowej postaci,
przy czym ich przekazanie (wręczenie) przez podatnika
ma na celu promocję tego towaru
oraz nie służy zasadniczo zaspokojeniu potrzeb odbiorcy końcowego w zakresie danego towaru,
chyba że zaspokojenie potrzeb tego odbiorcy
jest nieodłącznym elementem promocji tego towaru
i ma skłaniać tego odbiorcę do zakupu promowanego towaru.

Ponadto opodatkowane jest zużycie towarów
na cele osobiste podatnika
lub jego pracowników,
w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy,
członków spółdzielni i ich domowników,
członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,
jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części,
prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego
z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych
.

Zużycie to wykorzystanie towaru w sposób prowadzący do jego unicestwienia,
ale bez przekazania “na zewnątrz” przedsiębiorstwa
.

Na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 1 u.p.t.u., opodatkowaniu, jako świadczenie usług,
podlega użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika
do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika,
przede wszystkim (choć nie tylko) na cele osobiste podatnika
lub jego pracowników,
w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy,
członków spółdzielni i ich domowników,
członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,
jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części,
prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego
z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych
.

Opodatkowanie jednak nie wystąpi
w przypadku użycia pojazdów samochodowych
do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika
,
jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia 50% podatku naliczonego
z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych pojazdów
albo przyjęcia ich w używanie na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu
lub innej umowy o podobnym charakterze.

Ponadto opodatkowane jest nieodpłatne świadczenie usług
do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika,
w szczególności (a więc nie tylko) na cele osobiste podatnika
lub jego pracowników,
w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy,
członków spółdzielni i ich domowników,
członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia (art. 8 ust. 2 pkt 2).

One thought on “Zasada powszechności przedmiotowej VAT

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Jeden komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *